© 2016 sylwia.zientek anais-nin-26-desktop-wallpaper

Anaïs Nin – pisarka, bigamistka i znawczyni kobiecej duszy

Gdyby nie pisane przez większą część długiego życia Anaïs Nin dzienniki i proza, prawdopodobnie nie powstałaby saga o Grey’u. Ta prekursorka kobiecej literatury erotycznej, guru feministek z okresu rewolucji seksualnej twierdziła, iż „Seksualność jest największym doświadczeniem człowieczej żywotności. Trzeba o nim pisać. Nie mam tabu i daję tym dowód niezależności upragnionej lub istniejącej naprawdę.” 

Właśnie mija 39 lat od śmierci Anais Nin. Rocznica ta stanowi świetny pretekst, aby choć na moment wkroczyć w egotyczny świat tej znanej autorki, w ciekawy sposób analizującej swoje życie uczuciowe i seksualne. Gdy czyta się  jej książki, zdumiewa nie tylko swoboda i plastyczność opisu intymnych przeżyć, ale także zaskakująco odważne wpatrywanie się w samą siebie. Dzienniki są świadectwem absolutnego skupienia pisarki na autoanalizie psychiki.  Świadczą o tym, iż można zapisać na przestrzeni kilkunastu lat setki, tysiące stron, pisząc wyłącznie o sobie, jakby na zewnątrz nie istniał świat, nieważne były aktualne wydarzenia społeczno-polityczne, jakby naprawdę „ja” było niezgłębionym wszechświatem.

anaisnincape

Ktoś – tak jak ja – zauroczony wizją artystycznego Paryża lat 30 XX wieku, sięgając do twórczości Nin może podsycić swoją wyobraźnię. Szczególnym sentymentem darzę wizję Paryża, jaką ukazują niezwykłe fotografie Brassaï czy Cartier-Bresson’a – miasta tonących w półmroku wąskich uliczek, rozświetlonych mostów nad Sekwaną, z jego kawiarniami, kabaretami i restauracyjkami. W takiej właśnie scenerii rozgrywają się dramaty uczuciowe i erotyczne Nin, która dopiero zbliżając się do trzydziestki, odkryła w pełni możliwości, jakie daje świadoma kobiecość i przeżyła – szczegółowo opisane w dziennikach – erotyczne przebudzenie.

images

defaultdefault

Kim była Anaïs Nin? Pisarką czy raczej kobietą, która bazując na swoim własnym życiu wykreowała w swych Dziennikach kogoś, kogo wiele lat później określano mianem kobiety wyzwolonej? Bigamistką, która do końca swoich dni nie umiała porzucić człowieka poślubionego w wieku 20 lat, propagatorką wolnej miłości, entuzjastką psychoanalizy i orędowniczką folgowania emocjonalnym potrzebom, wreszcie ulubienicą feministek (choć sama odżegnywała się od zaszufladkowania i utożsamieniem z tą ideologią), a może konfabulatorką, skupioną na kreowaniu własnego wizerunku?  Kontrowersyjne wydarzenia ze swojego życia, takie jak kazirodczy związek z własnym ojcem czy bigamia oraz romanse z wieloma mężczyznami stanowiły materię jej twórczości i pozwalały przez lata prowadzić wnikliwą, wspieraną przez psychoanalizę wiwisekcję samej siebie.

Mimo iż Anaïs Nin pisała powieści (m.in. „Szpieg w domu miłości”, „House of Incest”), to Dzienniki stanowią jej opus magnum i do dzisiaj cieszą się niezmienną sławą. Pisała je (po angielsku) niemal przez całe swoje życie, pierwsze zapiski tworząc w wieku 11 lat. Nazywana niekiedy „Największą z najmniejszych pisarek”, dzisiaj jest ceniona bardziej jako postać kultury niż jako wielka artystka.

Urodziła się 21 lutego 1903 roku w Neuilly-sur-Seine we Francji, jej matka była pochodzenia francusko-duńskiego, ojciec – Joaquin Nin był uznanym kubańsko-hiszpańskim kompozytorem. Miał bardzo silny wpływ na psychikę Anaïs, która  traktowała go niczym boga. Małżeństwo rodziców pisarki nie przetrwało, muzyk zostawił rodzinę. Z tego powodu przez większość życia Nin zmagała się z brakiem pewności siebie i niską samooceną.

Była nadzwyczaj piękną kobietą o drobnej posturze i egzotycznej urodzie. W wieku 20 lat poślubiła bankowca Hugo Guilera (1889-1985) i w 1924 roku wraz z mężem oddelegowanym do pracy w paryskim banku, zamieszkała w otoczonym ogrodem domu w Louveciennes. Tam właśnie w 1932 roku poznała amerykańskie małżeństwo – Henry’ego i June Millerów, i zakochała się w nich obojgu.

june!

June Miller 

miller_henry

Henry Miller 

Historia tego skomplikowanego trójkąta jest tematem przewodnim jej dziennika, zatytułowanego „Henry i June”. Tekst ten został wydany – zgodnie z wolą autorki – dopiero w 1986 roku, po śmierci Nin oraz jej męża Hugo, którego pisarka przez całe życie skutecznie oszukiwała, ukrywając swoje liczne romanse i związki.

Dziennik stanowi intensywny zapis emocjonalnego zauroczenia tajemniczą June oraz seksualnych doznań, jakich dostarczał jej amerykański pisarz Henry Miller (1891-1980 r.), żyjący w nędzy amator paryskich prostytutek, nikomu jeszcze nieznany pisarz, którego Anaïs w owym czasie częściowo utrzymywała.

zdj

Miller szukał właśnie wydawcy dla swojej obrazoburczej, okrzykniętej pornograficzną powieści „Zwrotnika Raka”. Książka ta – dziś nieco zapomniana – jest jedną z najbardziej skandalizujących powieści wszechczasów, przyniosła autorowi wielką sławę i opinię wulgarnego piewcy życia, którego intensywność – zwłaszcza seksualnych – doznań można porównać do fowistycznego płótna o agresywnej kolorystyce.

Życie Nin z Millerem podporządkowany został dyktaturze kobiecej uczuciowości, impulsom i nagłym pragnieniom. Romans swobodnie kwitł za plecami nieświadomego niczego męża. Anaïs podsycała relację z pisarzem marzeniami o miłosnych kontaktach z piękną i destrukcyjną June, jednocześnie miała kontakty erotyczne ze swoim kuzynem – Eduardo, a także z Doktorem Allendy’m, na kozetce którego Anaïs poddawała się psychoanalizie.

„Gdy przepełniają mnie uczucia i domagam się wszelkich możliwych rozkoszy zmysłowych, czy naprawdę o to mi chodzi? Gdy pociąga mnie jakaś kobieta, przechodząca ulicą, lub mężczyzna, z którym tańczę, czy mogłabym zaspokoić moje pożądanie. Czy to jest w ogóle pożądanie? Gdy następnym razem zawładnie mną podobne uczucie, nie będę się opierała. Muszę wiedzieć.” („Henry i June” Wydawnictwo Muza, str. 132).

 74

Scenerią dla barwnych wydarzeń z życia artystycznej bohemy był Paryż i jego ówczesne obrzeża, okolice placu Clichy, gdzie wdycha się zapach ulicy, a pod kinem „Gaumont” na klienta poluje dziwka z drewnianą nogą, Paryż nastrojowych knajpek i kawiarenek, gdzie można przy kieliszku wina dyskutować o tym, jak pojmował miłość i śmierć D.H. Lawrence’a (autora „Kochanka Lady Chaterley”), na temat którego Nin napisała swoją pierwszą prozę.

„Przestałam się martwić. Kładę się na plecach i po prostu go kocham, a w zamian otrzymuję porcję miłości, która usprawiedliwia całą moją egzystencję. Jąkam się, wymawiam głośno jego imię. Codziennie jest innym człowiekiem o nowych głębiach, nowej delikatności uczuć.” („Henry i June” str. 262) pisała Nin.

W oparciu o historię związku z Millerami, w 1990 roku powstał nastrojowy film Philipa Kaufmana pt. „Henry i June”, ze wspaniałymi rolami Marii de Medeiros (jako Anaïs) oraz Umy Thurman (jako June). Obraz ten wielokrotnie oglądałam z wielkim zachwytem, mimo iż pokazuje fakty, które nie miały miejsca, jak na przykład stosunek seksualny obu bohaterek. W rzeczywistości Nin miała jedyne doświadczenie z kobietą w latach 40, i było na tyle niesatysfakcjonujące, iż nigdy go już nie powtórzyła.

henry i june

Najbardziej kontrowersyjną, przejmującą częścią Dzienników Nin są fragmenty z 1934 roku, wydane dopiero pośmiertnie pod tytułem „Kazirodztwo”, gdzie autorka opisuje swoje seksualne zbliżenie z ojcem – sławnym w owym czasie kompozytorem. Ich romans stanowił apogeum skomplikowanej, wieloletniej relacji. Jak twierdzi biografka Nin – Deidre Bair w książce „Anaïs Nin: A Biography”, badania dotyczące życia Nin wykazały, iż kazirodczy związek rzeczywiście miał miejsce i znacząco wpłynął na dalsze życie pisarki.

220px-TheDiaryOfAnaisNin

W 1934 roku, po nieskutecznych zabiegach zmierzających do przerwania ciąży, Anaïs przedwcześnie urodziła martwą córkę, której ojcem prawdopodobnie był Henry Miller. Ich romans powoli wygasał, choć pozostali bliskimi przyjaciółmi. W obawie przed wojną, w 1939 roku państwo Nin wyjechali do Nowego Jorku, i odtąd Stany Zjednoczone pozostały ich domem.

W Ameryce Anaïs folgowała swobodzie seksualnej i opisywała przygodny seks z nieznanymi bliżej mężczyznami, chociaż jak twierdzi biografka –  Noel Riley Fitch w książce „Życie erotyczne Anaïs Nin”, pisarka w znacznej mierze kreowała rzeczywistość, a opisywane kontakty czy związki w rzeczywistości nie istniały, bądź przebiegały dużo bardziej niewinne, niżby to wynikało z  Dzienników.

old anais2

W 1947 roku Anaïs poznała po przedstawieniu na Broadway’u odtwórcę drugoplanowej roli w obejrzanym spektaklu – Ruperta Pole’a, w którym zakochała się (z wzajemnością) od pierwszego wejrzenia. On miał wówczas 28 lat, ona 44. Był zniewalająco przystojnym, nieśmiałym mężczyzną, który odebrał wykształcenie muzyczne na Harvardzie, próbował aktorstwa, interesował się sztuką, nauką, ale też żył blisko przyrody. Będąc przekonanym o tym, iż Anaïs jest rozwiedziona, aktor zaproponował jej wspólne życie. Tłumacząc Hugonowi, iż wyjeżdża z przyjacielem do Las Vegas, Anaïs odwiedzała kochanka w Kalifornii, gdzie – z przerwami na powroty do domu w Nowym Jorku – prowadziła sielskie życie z młodszym mężczyzną.

rupertpole_narrowweb__300x386,0

Anaïs Nin i Rupert Pole

Nie mogąc się zdobyć na skrzywdzenie Hugona (nie bez znaczenia mógł być tu fakt finansowej zależności), Anaïs dokonała bigamii.  W 1955 roku wyszła za mąż za nieświadomego całej sytuacji Ruperta i w okresach, w których przebywała w Kalifornii, zaczęła używać nawet nazwiska Pole.

 Anais-Nin-Rupert-Pole-Silver-Lake-Home-1

Przez następne lata Nin systematycznie kursowała samolotem pomiędzy Nowym Jorkiem a Los Angeles, miała dwa mieszkania, dwa życia, nawet dwie różne torebki z różnymi akcesoriami i dokumentami oraz chowanymi w nich podwójnymi lekarstwami. Rupert zbudował dla nich wymarzony, nowoczesny dom, w którym Anaïs pisała nie tylko swój dziennik, ale też inspirowane psychoanalizą powieści.

Rupert Pole przez 11 lat związku pozostawał nieświadomy tego, iż pierwsze małżeństwo Anaïs nadal trwało. Dopiero w obawie przed konsekwencjami prawnymi i podatkowymi bigamii, Nin zdecydowała się w końcu na unieważnienie małżeństwa z Pole’m.

W 1966 roku ukazał się pierwszy tom Dzienników, obejmujący lata 1931-34 (z usuniętymi z uwagi na Hugona fragmentami o Millerach), zapewniając autorce uznanie i rozgłos. Nin stała się ulubienicą feministek, które w jej odważnych opisach odysei seksualnej widziały odzwierciedlenie głoszonych haseł wolności i prawa kobiet do seksualnej wolności. W następnych latach wydawano kolejne tomy jej dzienników, które w czasach rewolucji obyczajowej zyskały wielką popularność wśród czytelniczek.

6a00e54fcf73858834017615af9aee970c

Anais i Hugo 

Nin była od początku atakowana za to, iż Dzienniki mijają się z prawdą. Na kartach swoich zeszytów konfabulowała, modyfikowała rzeczywistość, czego wielu nie mogło jej wybaczyć – przedstawiała siebie jako wolną, niezależną kobietę, podczas gdy naprawdę była utrzymywana przez bogatego męża, a jej życie wypełniały kłamstwa i zabiegi mające na celu utrzymanie w niewiedzy obu jej mężów. Dzienniki Nin ukazały się łącznie w VII tomach, z czego ostatni obejmuje lata 1966-74.

Anaïs Nin zmarła 14 stycznia 1977 r., po trzyletniej walce z rakiem, ostatnie lata spędzając z Rupertem. Los Angeles Times informując o jej śmierci wskazał Pole’a jako jej męża, podczas gdy New York Times uznał za jej małżonka Hugo Guiler’a.

W 1988 roku Rupert Pole w wywiadzie udzielonym UK’s Daily Telegraph powiedział: „Byłem zazdrosny, tak. Ale grałem w tą samą grę, co Hugo, udając, że jej wierzę. W pewnym sensie nie dbałem o to. Moja koncepcja małżeństwa jest inna. Tworzyliśmy wspaniały, głęboki związek i tylko to się liczy. Nie interesowały mnie konwencjonalne kobiety i ich konwencjonalne małżeństwa”.

Pole, jako wykonawca testamentu pisarki, dbał o jej dorobek literacki i pośmiertne publikacje. Dzięki niemu ukazały się zbiory erotycznych opowiadań Nin („Delta Venus” i „Małe ptaszki”), które w „czasach paryskich” pisała wraz z Millerem w celach zarobkowych, otrzymując 1 dolara za stronę tekstu. Rupert Pole zmarł na wylew w 2006 roku.

node-image

Sugestywne  pisarstwo Anaïs nawet dzisiaj zadziwia pokładami emocjonalności, umiejętną psychoanalizą, wiwisekcją marzeń sennych i wydarzeń z przeszłości zestawianych z aktualnie odczuwanymi emocjami. Jej spisywane przez lata intymne dzienniki doskonale oddają kobiecą emocjonalność oraz skomplikowany charakter relacji międzyludzkich, złożoną naturę miłości oraz sekrety seksualnych pragnień. Nie boję się stwierdzić, iż Dzienniki to najobszerniejsze w dziejach literatury studium ambiwalencji kobiecych doznań i uczuć, a także odważne uzewnętrznienie egotyzmu.

Eksplorując na łamach dziennika swoje własne życie, Nin ubarwiała je i nadawała mu znamiona intensywności, wiedząc, iż tylko życie pełne pasji i namiętności można uznać za szczęśliwe:

„Człowiekowi osłoniętemu przed burzami tego świata, wydelikaconemu duchowo, wydaje się, że żyje. Potem czyta książkę (na przykład Kochanka lady Chatterley), wyjeżdża gdzieś albo porozmawia z Richardem i odkrywa, że wcale nie żyje, lecz pogrążony jest w śnie zimowym. Objawy hibernacji są łatwo wykrywalne – pierwszym jest niepokój. Drugi symptom (kiedy hibernacja staje się niebezpieczna i może skończyć się śmiercią), to brak przyjemności. Tylko tyle. Wygląda na niegroźną chorobę. Monotonia, nuda, śmierć. Miliony tak żyją (albo tak umierają), wcale o tym nie wiedząc. Pracują w biurach. Prowadzą samochody. Wyjeżdżają na pikniki z rodzinami. Wychowują dzieci. Potem, pod wpływem napotkanej osoby, książki, zasłyszanej piosenki, następuje jakaś terapia szokowa, to ich budzi i wybawia od śmierci. Niektórzy nigdy nie dochodzą do stanu świadomości. Przypominają ludzi, którzy w śniegu zasypiają na zawsze.” (Dziennik t. I).

Warto wkroczyć w ten świat, dużo bardziej złożony i ciekawszy od literatury erotycznej, która powstaje współcześnie.

anais-nin-26-desktop-wallpaper

Jeden komentarz

  1. Wysłany 22 lutego 2016 w 11:37 | #

    Bardzo ciekawy post – muszę przyznać, że zainteresowałaś mnie historią Anaïs. Chyba sięgnę po jej „Dzienników” :)

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nigdy nie jest publikowany ani udostępniany. Pola wymagane zostały oznaczone symbolem *

*
*

Możesz użyć następujących znaczników i atrybutów HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


  • Facebook